Glokom Hakkında
Glokom, göz içi basıncın (GİB) yükselmesi sonucunda optik sinir liflerinin zarar gördüğü, tedavi edilmediğinde kalıcı görme kaybına kadar ilerleyebilen kronik bir göz hastalığıdır. Dünyada önlenebilir körlük nedenlerinin başında gelir ve hastaların yaklaşık yarısı hastalığın farkında değildir.
Basınç artışı genellikle yavaş gelişir; bu yüzden glokom uzun süre belirti vermeden ilerleyebilir. Düzenli göz muayeneleri, optik sinir başı ve görme alanı incelemeleri hastalığın erken dönemde yakalanmasını sağlar.
Glokom (Göz Tansiyonu) Nedir?
Göz, beslenmesini sağlayan aköz humor isimli sıvıyı sürekli üretir. Bu sıvı trabeküler ağdan drene olurken direnç artarsa göz içi basınç yükselir. Yükselen GİB optik siniri besleyen liflere baskı yaparak geri dönüşü olmayan hasara neden olur. Glokom tipine göre bu süreç yavaş veya ani olabilir.
Belirtiler
Glokom çoğu zaman sessiz ilerlese de özellikle kapalı açılı tiplerde ani belirtiler gelişebilir:
- Şiddetli baş ve göz ağrısı
- Görüş alanında bulanıklık veya daralma
- Işık çevresinde renkli halkalar görme
- Mide bulantısı ve kusma
- Gözde kızarıklık ve sertlik hissi
Açık açılı glokomda belirtiler genellikle görü alanı kaybı ortaya çıkana kadar hissedilmez. Bu nedenle glokom şüphesi taşıyan kişilerin düzenli takipte olması gerekir.
Glokom Türleri
Açık Açılı Glokom
En yaygın glokom tipidir. Trabeküler ağdaki direnç artışı nedeniyle sıvı akışı yavaşlar, göz içi basınç aylar-yıllar içinde yükselir. Başlangıçta ağrısızdır, belirti vermeden optik sinire zarar verebilir. Düzenli ölçümler ve OCT incelemeleri kritik önemdedir.
Kapalı (Dar) Açılı Glokom
İris ve kornea arasındaki açının dar olması nedeniyle sıvı çıkışı aniden engellenir. Göz ağrısı, baş ağrısı ve ışık çevresinde halelerle birlikte hızla gelişir. Akut atak durumlarında göz tansiyonu çok yükselir ve acil müdahale gerekir.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Glokomun temel nedeni, göz içinde üretilen sıvının yeterince drene olamamasıdır. Bununla birlikte bazı kişilerde risk faktörleri göz içi basınç artışı için güçlü tetikleyicilerdir:
- Ailesel glokom öyküsü ve genetik yatkınlık
- Hipermetropi (kapalı açılı glokom için) veya miyopi (açık açılı glokom için)
- Yüksek ya da düşük sistemik tansiyon
- Korneaların normalden ince olması
- Göz yaralanmaları veya geçirilmiş ameliyatlar
- 40 yaş üzeri olmak
- Uzun süreli steroid ilaç kullanımı
- Diyabet, migren gibi sistemik hastalıklar
- Afrika veya Hispanik ırka mensup olmak
Göz Tansiyonu Kaç Olmalı?
Sağlıklı bireylerde ideal göz içi basıncı 12-18 mmHg aralığındadır. Ölçümler gün içinde değişkenlik gösterebileceği için tek bir değer tanı koydurucu değildir. Glokom şüphesinde tonometri, pakimetri ve görme alanı testleriyle değerler düzenli takip edilir ve kişiye özel hedef basınç belirlenir.
Tedavi Yaklaşımları
Glokom tedavisinde amaç optik siniri korumak için göz içi basıncını düşürmektir. Tedavi planı glokom tipine ve hastanın risk profiline göre kişiselleştirilir:
- Göz damlaları: Prostaglandin analogları, beta blokerler veya karbonik anhidraz inhibitörleri göz içi basıncı düşürmek için reçete edilir.
- Lazer uygulamaları: Selektif lazer trabeküloplasti (SLT) veya lazer iridotomi, sıvı drenajını artırarak basıncı kontrol eder.
- Cerrahi yöntemler: Trabekülektomi, drenaj implantları veya minimal invaziv glokom cerrahileri dirençli olgularda uygulanır.
- Yaşam tarzı ve takip: Düzenli ölçümler, ilaç uyumu ve eşlik eden sistemik hastalıkların kontrolü tedavinin ayrılmaz parçasıdır.